صفحه اول  

  افغانستان

  معارف اسلامي

  مقالات

کاندیداهای ریاست جمهوری افغانستان 1393

  معرفي كتاب

  سايت‌هاي قرآني

  شبكهراديوهايافغانستان

  جامعة المصطفی العالمیه

  مدرسه عالی فقه

  انجمن فارغ التحصیلان

  مؤسسه علوم انسانی

  انجمن فارغ التحصیلان

 

  اخبار   

 کاندیدای شوراهای ولایتی

  رسانه‌ افغانستان

  سالن انديشه

  سايتهاي افغانستان

  دانشگاه‌هاي جهان

  سايت‌هاي حقوقي

  پايان نامه‌ها

  سايت خوشنويسان

  خبر گزاري‌هاي جهان

  ورزش

  فلسفي‌،اطلاعات ‌عمومي

  سايت‌هاي سياسي

  مجلات‌فلسفي ‌وحقوقي

  مصاحبه ها

  شخصيت‌هاي افغانستان

  آرشيو

  تماس با ما

  در باره ما

  آلبوم

  قوانين كشور

ادبيات و هنر:

  داستان

  شعر

  خوشنويسي

  نقاشي

  عكسها

تالار گفتگوي آنلاين و آفلاين، كليك كنيد

  وزارت عدليه افغانستان

  آژانس باختر

  اوقات شرعي افغانستان و جهان

قلبِ قلب آسيا ضعيف مي‌تپد(گزارش تحليلي از دايكندي)

 

اعلام نتايج كانكور 1391 افغانستان

 
 

ليست نهایی کانديدان انتخابات ولسی جرگه افغانستان ۱۳۸۹

نورورز در افغانستان و شهر مزارشريف

هزاران سال پیش، ساکنان سرزمین آریانا (ایران، افغانستان و تاجیکستان) روز اول سال و آغاز بهار را با برگزاری مراسم ویژه و توام با سرور و شادمانی جشن می گرفتند و سرور وشادمانی در این روز را به فال نیک گرفته و به برکت فیوضات آن، سالی را که پیش رو داشتند، نیک بخت می پنداشتند.

بز کشی - از مسابقات نوروزی در افغانستان
 

از روزگاران قدیم تاکنون ساکنان این سرزمین باستانی، قدرشنانی و بزرگداشت از نوروز تاریخی را فراموش نکرده و در هر عصر و زمانی از آن قدردانی و تجلیل می کنند.

چرا نوروز ؟

بعضی از پژوهشگران و سخن پردازان، ریشه ی تاریخی این سنت بزرگ را به جمشید، شهریار بزرگ سلسله ی پیشدادی نسبت داده و نوروز را «نوروز جمشیدی» گفته اند.
در مجله ی فرهنگ آریانا، در باره ی نوروز از گفته های فردوسی شاعر بزرگ و توانای زبان پارسی چنین آمده است : «جمشید بعد از یک سلسله اصلاحات اجتماعی، بر تخت زرین نشست و فاصله ی بین دماوند تا بابل را در یک روز پیمود و آن

بز کشی - از مسابقات ویژه نوروز در کابل

 روز «روز هرمزد» از فروردین ماه بود.(هرمزد روز اول هر ماه را می گفتند) چون مردم این شگفتی از وی بدیدند جشن گرفتند و آن روز را «نوروز» خواندند.»

همچنین، از زبان ابوریحان بیرونی نقل قول شده که گفته است : «نوروز از رسم های پارسیان است و نخستین روز است از فروردین ماه و از این جهت آن را «روزنو» یاد کرده اند، زیرا که پیشانی سال نو است و آنچه از پس او است، از این پنج روز همه جشن هاست.»

پیروان آیین زرتشت را عقیده بر آن است که در روز شش ماه فروردین زرتشت توفیق یافت که با خداوند مناجات کند، لذا این روز را به نام «نوروز» جشن می گرفتند.

نوروز در شهرهای مختلف افغانستان

جشن نوروز در بسیاری از نقاط افغانستان، با شکوهمندی خاصی برگزار می شود، در مزارشریف، در زیارتگاه منسوب به حضرت علی، جشن بزرگی به نام میله های گل سرخ برگزار می شود و همه ساله، هزاران نفر از زایران آن زیارتگاه و علاقه مندان نوروز از نواحی مختلف کشور، حتی از کشورهای ایران و تاجیکستان و دیگر کشورهای آسیای میانه به شهر مزارشریف می روند و این جشن ملی و پارینه را با شکوهمندی هرچه بیشتر برگزار می کنند.

جشن نوروزی در کابل
 

در شهر کابل پایتخت نیز، میله های نوروزی درمحلاتی به نام «خواجه صفا»، «شاه شهید»، «دامنه سخی»، «کاریز میر»، «تپه زیبای استالف»، «گلغندی چاریکار» برگزار می شود.

در هرات نیز، مردم به این مناسبت، روزهای اول سال و چهارشنبه اول سال و نیز در سیزدهمین روز از نوروز، در تفریحگاه های داخل و خارج شهر گردهم می آیند و جشن نوروز را گرامی می دارند.

از جمله سنت های جشن های نوروزی و آغاز سال نو، راه اندازی میله سمنک (سمنو) در شب اول نوروز همراه با سرور و شادمانی و همچنین تهیه و توزیع آب هفت میوه (هفت نوع آجیل که در افغانستان به نام میوه ی خشک معروف است)، تهیه ی هفت سین هم در برخی نقاط افغانستان متداول است.

جشن نوروزی در کابل

در روایات تاریخی آمده است که یک تن از امیران ازبک های ماورالنهر بنام «امیرعبدالله» دیگ بزرگی را که از فلزات هفت جوش در شهر سمرقند ساخته شده بود، در سال ۱۰۵۰ هجری قمری به بلخ انتقال داد، در آن دیگ آب هفت میوه گرفته می شد و در روز نوروز برای مردم توزیع می شد.

بر افراشتن «ژنده سخی»

یکی از سنت های مردم افغانستان، به ویژه در شهر شمالی مزار شریف و نیز در کابل پایتخت، بر افراشتن ژنده (علم پوشیده از پارچه های سبز رنگ) است که به «ژنده سخی» معروف است.
برافراشتن این علم، از وجوه مذهبی جشن نوروز در افغانستان است.

بر اساس یک روایت تاریخی، در سال ۱۲۸۸ هجری که نایب «محمدعلم خان» در اطراف حرم (منسوب به حضرت علی در مزارشریف) ملحقات و خانه هایی اعمار کرد و چوب راست و محکمی را از جنگل های ماورالنهر خواست و در ساختن علم مبارک از آن کار گرفت که تا امروز مورد استفاده است.

جشن دهقان در روز اول سال

نوروز به مثابه ی سر آغاز فصل بهار، با زندگی عینی مردم افغانستان پیوند داشته و بخش بزرگ از مردم این کشور که کشاروز هستند، از آمدن فصل بهار و نوروز به گرمی استقبال کرده و صفحه ی جدیدی از کار و فعالیت خود را آغاز می کنند، از این روی کشاورزان با برگزاری مراسم ویژه ای از آمدن نوروز تجلیل می کنند.

خانواده های افغان در گلگشت نوروزی
 

دولت های افغانستان در دوران های مختلف، به طور رسمی در برگزاری جشن نوروز سهم می گرفته اند، اما در سال های حاکمیت طالبان، هر گونه مراسمی که با نوروز و رسوم باستانی آن پیوند داشت، ممنوع و کفرآمیز خوانده می شد، طالبان حتی تقویم هجری شمسی را که نخستین روز سال در آن نوروز است، باطل اعلام کرده و سال قمری را رسمی اعلام کرده بودند.

اما با توجه به آنچه در این گفتار آمد، و با توجه به ژرفا و پهنایی که جشن نوروز به مثابه ی یک سنت پسندیده و پارینه ی ملی در تاریخ و فرهنگ افغانستان دارد محال است که با ابراز عصبیت کسانیکه از مبدا تاریخی و ارزشمندی فرهنگی آن آگاهی ندارند، نوروز از مردم افغانستان فاصله بگیرد و یا از

خانواده های افغان در گلگشت نوروزی

 حافظه ی زمان محو شود.

واقعیت های زندگی انسانی و اجتماعی مردمان این سرزمین توام با استقبال همیشگی شان از فصل بهار به مثابه ی موسم کشت و کار و غرص نهال «نوروز» را همواره گرمی خواهد داشت.

اینک در آخرین بخش این گفتار نوروزی، ابیاتی چند از شاعران شیرین سخن حوزه ی تمدنی پارسی گوی را به استقبال از فصل بهار و جشن نوروز باستانی زمزمه می کنیم :

منوچهری :

آمدت نوروز و آمد جشن نوروزی فراز              کامگارا کارگیتی تازه از سرگیر باز

مولوی :

ای نوبهار عاشقان داری خبر از یارما             از تو آبستن چمن وی از تو خندان باغ ما

حافظ :

خوشتر زعیش و صحبت و باغ و بهار چیست ؟       ساقی کجاست گو سبب انتظار چیست ؟

بیدل :

آتش رنگی که دارد این چمن بی دودنیست             آب می گردد به چشم شبنم از بوی بهار

سعدی :

آدمی نیست که عاشق نشود فصل بهار              هر گیاهی که به نوروز نجنبد حطب است

خلیلی :

آمد  بهار  جان فزا با بوی ها  با  رنگ ها                با گریه ها با خنده ها با صلح ها با جنگ ها
آیینه می بارد سحاب خورشید می رقصد درآب           خواند فروغ  ماهتاب  در گوش گل آهنگ ها
گویی خمستان است خاک کزو برآید سینه چاک           این لاله های تابناک هریک قدح در چنگ ها

عبدالحکیم صافی

----------------------------------------------------------------

نوروز در مزار شريف

افغانستان تنها کشوری است که همسان با ایران، همچنان تقویم باستانی را حفظ کرده و گردش سال را بر اساس تقویم هجری خورشیدی جشن می گیرند. جشن نوروز در افغانستان «نـَوروز»(Nawruz) نامیده می شود.

آرامگاه منسوب به حضرت علی در شهر مزار شریف که یکی از زیارتگاه های مهم افغانستان است، هر سال محل برگزاری جشن سال نو که به آن «مِیله نوروز» یا «میله گل سرخ» گفته می شود می باشد. مهمترین بخش از آیین سال نو در بین ساکنان این منطقه مراسم  برافراشتن عَلمَ منسوب به حضرت علی یا به زبان دری «ژنده سخی» است.


عکس ها از جاوید نیکپور

برگزاری نوروز در مزار شریف با مقدماتی همراه است. از چند روز قبل ازآغاز سال نو (روز حَمَل) برخی از مردم اقغانستان به تهیه ی «سمنک»(سمنو)، «هفت میوه» و «هفت شربت» می پردازند.
در گذشته پختن سمنو در بیشتر مناطق به صورت دسته جمعی و توسط زنان انجام می شده ولی در سال های اخیر و به خصوص در زمان جنگ و حکومت طالبان سمنک بندرت تهیه می شود.

  

سنت مهم دیگر نوروزی، تهیه ی هفت میوه است که ترکیبی است از هفت میوه ی خشک آب انداخته که آن را گاهی نیز شیرین می کنند.
مراسم نوروز افغانستان در سده های گذشته رنگی کاملا مذهبی یافته و بیشترین قسمت آن به ستایش امام علی اختصاص دارد به همین علت در روز اول فروردین تعداد زیادی دراویش در صحن حرم و خیابان های اطراف آن حضور یافته و به ذکر حضرت علی می پردازند.

مراسم نوروز با سخنرانی های سیاسی - اجتماعی و مذهبی و برافراشتن عَلمَ بزرگی به بلندی 20 متر برگزار می شود. برافراشتن این بیرق به منزله ی آغاز سال نو است که با حضور انبوه مردم و مقامات سیاسی - نظامی انجام می گیرد. این عََلمَ به مدت چهل روز افراشته باقی می ماند. از این رو برخی می گویند مراسم نوروز مزار شریف یک مراسم چهل روزه است.

«مولوی عبد الولی انصاری» یکی از مسوولین حرم مزار شریف به این پرسش که نوروز از چه زمانی در شمال افغانستان به شکل امروزین درآمده پاسخ می دهد :
«این ژَنده مولا قدمت تاریخی دارد. سال های مدیدی است، بیش از سد سال، سد و بیست سال است که همه ساله به همین منوالی که می بینید ادامه دارد ... روز نوروز، از خاطر اینکه حضرت علی سلام الله در اینجا فیوضات خاصی دارد. فیوضات شان در این روز، روز حمل، به اعتبار کثرت وجود نفوس مردم که از همه جا می آیند، میله را ترتیب می دهند، طوری که از اول بود همین قسم رواج یافته است. دراین 200 - 300 سال روضه (حرم) هم که نبود در اینجا نفر می آمد، اینجا را به نام «تل خیران» می گفتند. این روضه ی شریف در 700 سال پیش، در زمان پادشاه های گذشته برپا شد و بنا شد. [ اما ] این هم که نبود یک جایی بود که مردم آنجا جمع می شدند. کسی که کور بود بینا می شد و کسی که مریض بود شفا می یافت ... همین رقم بود و کسی نمی دانست که چه شخصییت است و بالاخره در زمان سلطان حسین بایقرا کشف شد که این حضرت علی صاحب است.»

  

بر طبق گفته های آقای انصاری مردم حتی پیش از ایجاد حرم که به آن روضه ی شریف گفته می شود در محلی به نام «تل خیران» که در نزدیکی همین حرم امروزی بوده است جشنی برگزار می شده است؛ اگرچه در آن زمان بیرق افراشته نمی شد :
«... «نایب اعلم خان» یکسد و بیست سال قبل از طرف «امیر عبدالرحمن» والی ولایت همین جا [ بلخ ] بود. امیر عبدالرحمن خان پادشاه همه ی افغانستان بود. در آنجا تا آن زمان بیرق این طور بالا نمی شد. ولی مردم خیمه ها آراسته می کردند و محفل ها آراسته می کردند، شیرینی خوری ها می کردند، نان ها مصرف می کردند و خیرات ها می کردند. به همین قسم یک میله بود. «میله عَنعَنوی»(سنتی) که هزاران نفر می آمدند و لک ها (سدهزار) نفر می آمدند. در زمان «حبیب الله خان» به استشاره بعضی از فضلا از هرات و مثلا شاگردهای مولانا جامی صاحب (عبدالرحمن جامی) و غیره گفتند شما بیرق را بالا کنید زیرا که حضرت شیر خدا بیرق دار رسول الله است. بعد بیرق را به اینها دادند و این بیرقش تا قیامت باید بلندش کنند. بعد از آن چوب آن را امیر عبدالرحمن از بخارا خواست، یک چوب قوی هست که هیچ خراب نمی شود و حالا هم سد سال هم مانده و خراب نمی شود ...»

بنا به گفته های عبدالولی انصاری از آن زمان صحن این حرم برای مردم شمال افغانستان به محل برگزاری جشن «میله گل سرخ» تبدیل شد. در بین مردم منطقه این اعتقاد وجود دارد که بیمارانی که شب نوروز را در روضه (حرم) بسر می برند می توانند شفا یابند. بدین سبب امروزه در شب عید نوروز بعضی از بیماران در اتاق های مخصوصی که به «شفا خانه» معروف است سکنی می گزینند.

   مراسم اصلی نوروز مزار شریف با بر افراشتن بیرق به پایان می رسد، ولی دید و بازدید نوروزی در مزارشریف با وسعتی کمتر از دید و بازدیدهای نوروزی در ایران ادامه می یابد. مردم شمال افغانستان از میهمانان خود با «هفت میوه» و «هفت شربت» که قبلا آماده کرده اند پذیرایی می کنند. در حاشیه ی جشن نوروز در مزارشریف مسابقات کشتی، بزکشی (اسب دوانی) و سرگرمی های دیگر نیز انجام می شود.

براساس شواهد تاریخی در گذشته در مراسم میله گل سرخ مردم و بخصوص زنان به طور دسته جمعی در گلزارها و دشت ها گردش می کردند و دف می نواختند. مراسمی که با شکلی دیگر تا 50 - 60 سال پیش در آسیای میانه (بخصوص در بخارا، سمرقند، خجند، تاشکند، اسفره و بعضی نقاط دیگر رواج داشته و به نام «جشن گل سرخ»، «جشن گل لاله» یا با نام ازبکی آن «قزل گل سیلی» معروف بوده است. نام این جشن ها و شیوه ی برگزاری آنها در یاداشت های محققین و مسافرین نیز به چشم می خورد. جشن گل سرخ حتی در اصفهان نیز دیده شده و «پیترو دلا وله» جهانگرد ایتالیایی که در عصر هفدهم میلادی در این شهر بوده، به آن اشاره می کند.

علي عطار

Home

 سايتهاي افغانستان

مجلات ‌افغانستان

کاندیداهای شورای ولایتی دایکندی

كتابهاي الكترونيكي

سايت‌هاي حقوقي

سالن انديشه

دانشگاه‌هاي جهان

مقالات

مجلات‌فلسفي ‌وحقوقي

سايت خوشنويسان


فصلنامه روزگار


اين نشريه الكترونيكي افتخار دارد كه، پذيراي مهمانان ارجمند، فرهيخته و انديشمندي باشد، كه هميشه تاريخ، دغدغه خود سازي، ديگرسازي و كشورسازي دارند؛ و در پي آن هستند كه راهكارهاي مفيد وارزشمند ارايه دهند.

اين شبكه از كليه آثار پژوهشي و هنري؛ مقالات، پايان‌نامه‌ها، داستان، لطيفه، نقاشي، خوشنويسي و... استقبال مي‌كند، لذا مراجعه‌كنندگان محترم در صورتي كه مايل باشند مي‌توانند آثار خود را براي انتشار در اين شبكه به آدرس الكترونيكي شبكه بفرستند.

English

General Embassies of Afghanistan

MINISTRY OFAFFAIR OF AFGHANISTAN FOREIGN

Islamic Republic of Afghanistan

Ministry of Justice of Afghanistan

 FOREIGN AFFAIR OF AFGHANISTAN

History of Afghanistan

بيرق هاي افغانستان

Archives

Interviews

موافقتنامه بن درموردافغانستان

متن پیمان استراتیژیک افغانستان و آمریکا

ليست احزاب سياسي افغانستان

در باره ما

منظر ارتباطات علمي و فرهنگي شما هستيم

hya202@yahoo.com

daikondi@hotmail.com

لينك وبلاگها وسايتها:

ماهنامه قلم

آژانس خبرى پژواك

سایت گشایش
غرجستان
عصر انديشه
فلسفه و سياست

فضاي دموكراسي
انجمن‌جوانان‌افغانستان

اخبار دایکندی
نويد فردا
حقوق و قوانين افغانستان
صبح بخير افغانستان
نگاه نو، ناظر حسين زكي
دانشجويان دايكندي
دنياي تفكر
كاتب هزاره
سايت مطبوعات افغانستان
سايت آرمان
مطالعات افغانستان
 

سايت‌هاي حقوقي

 سايتهاي افغانستان

دانشگاه‌هاي جهان

اين شبكه از همه آثار و مطالب مفيد، جالب و خواندني مراجعه كننگان عزيز استقبال مي كند. اداره شبكه

 


صفحه اول   معارف   اخبار   مقالات   افغانستان    قانون اساسي   قانون انتخابات   قانون رسانه ها   آلبوم   مصاحبه ها  آرشيو   تماس با ما   در باره ما

Send mail to daikondi@hotmail.com  with questions or comments about this web site.
Copyright ©2003 - 2015 daikondi Network. ديزاين و طراحي صفحات: قربانعلي هادي

Powered by www.aryanic.com